In de regionale media werd eind 2006 op initiatief van de politiek een oproep gedaan aan de burgers om zich aan te melden voor medewerking bij het oprichten van een speeltuin in Purmerend. Op deze oproep hebben destijds zo’n 20 Purmerenders gereageerd. Uit deze groep is een groep enthousiaste vrijwilligers ontstaan die in samenspraak met de politieke partijen Leefbaar Purmerend en de PvdA een vereniging hebben opgericht onder de werktitel “de Speelkraam”. De vereniging wordt stevig ondersteund door het NUSO, de landelijke organisatie voor Speeltuinwerk en Jeugdrecreatie.
De politiek en de gemeenteraad hebben erkend dat de oprichting van een speeltuin zeer belangrijk is voor de leefbaarheid van de inwoners van de gemeente Purmerend. In dit projectplan worden de ideeën van de vereniging voor het oprichten van een speeltuin gepresenteerd.
Buurtgemeenten Zuidoostbeemster, Monnickendam en Volendam beschikken wel over een speeltuin. Veel Purmerendse kinderen spelen in deze tuinen bij gebrek aan een speeltuin in Purmerend.
Tijd dus voor de oprichting van een speeltuin in Purmerend!
De vereniging is van mening dat de speeltuin een stedelijke functie moet krijgen. Spreiding van beweegaanbod over de gemeente is een uitgangspunt, daarom wordt aan een centrale ligging gedacht.
De vereniging streeft naar een uitdagend ontwerp, waarbij de speeltuin zoveel mogelijk doelgroepen kan bedienen.
Een
geweldige en onvergetelijke ervaring in de natuur is voor een
opgroeiend kind een zeer positieve en potentieel vormende ervaring,
die daardoor bijdraagt aan respect voor en een positieve relatie tot
de natuur.
Natuurbeleving
is in het belang van iedereen. Intensieve speel- en leerervaringen in
de natuurlijke omgeving zijn essentieel voor de gezonde fysieke,
sociaal-emotionele, cognitieve en motorische ontwikkeling.
Recente
onderzoeken suggereren dat de afwezigheid van groen zelfs zou kunnen
resulteren in gezondheidsklachten als obesitas en ADHD. In Amerika
wordt zelfs gesproken van een “nature-deficit disorder”
(‘gebrek-aan-natuur-aandoening’).
Ook voor het draagvlak voor klimaatbeleid, duurzame ontwikkeling en het behoud van natuur, landschap en een groene leefomgeving is deze ‘natuurlijke ervaringskennis’ van groot belang.
Voor een gezonde samenleving is de bereikbaarheid en ‘beleefbaarheid’ van de natuurlijke leefomgeving een belangrijk aspect. In de aanpak van actuele maatschappelijke problemen – van sociale cohesie tot gezondheid – zou natuur wel eens de verbindende schakel kunnen zijn.
Om
deze doelstelling te bereiken dienen kinderen niet alleen meer
mogelijkheden te krijgen
om contact met natuur op te doen, maar ook betere
mogelijkheden. Deze zowel
kwantitatieve als kwalitatieve doelstelling vraagt om een
vernieuwende aanpak Hierbij wordt uiteindelijk op maatschappelijke
ontwikkelingen en de vraag in de samenleving ingespeeld.
Vernieuwend is ook de nadruk op kwaliteit en diversiteit van
beleving, met oog voor de verschillende ‘talen’ –denk
aan kleuren, geuren en geluiden- waarin kinderen met de natuur
communiceren. Een dergelijk breed en kleurrijk belevingspalet is
noodzakelijk, omdat elk kind anders is en op een andere manier de
natuur beleeft.
Naast de aandacht voor de flora willen we ook een educatieve nadruk leggen op aanwezige fauna, zoals kleine dieren, vogels en insecten.
De speeltuin moet een plek worden waarin de kinderen de mogelijkheid hebben om met water te kliederen, kikkers en padden te bekijken, bruggen en hutten te bouwen, en nog veel meer. Het wordt dus een speeltuin met grond, hout, heuvels, water, zand, bloemen, stenen, vruchten en uiteraard de daarbij bijpassende speeltoestellen. Zij kunnen in een gevarieerde omgeving met gras, struiken, bomen, half-verharding en water vrijwel alle vormen van spel uitoefenen. De kinderen bepalen daar zelf hoe ze ermee gaan spelen. Je kunt er dus veel bouwen met takken en stenen, spelen met water en zand. Kortom, je maakt je eigen speelse wereld met heel veel speelprikkels.
Huidige begroeiing in winter (links) en in de lente (rechts)
Momenteel is op het terrein een gevarieerde begroeiing van bomen en struiken aanwezig. Er moet nog een exacte inventarisatie gemaakt worden van de aanwezige soorten. Aangezien het terrein deel uitmaakt van het bestaande stadspark, zijn deze altijd goed onderhouden. Voor een dergelijke beplanting is er normaal wel even geduld nodig, maar nu is er in de zomer van 2010 direct een groot aantal mooie volwassen bomen aanwezig. Hierdoor zal de speeltuin al bij de opening al voor een belangrijk deel het eindbeeld benaderen.
De architect heeft deze bestaande beplanting opgenomen in het ontwerp. Verder zal vooral het aantal bomen worden uitgebreid. Een zeer groot deel van de bestaande de beplanting zal derhalve gehandhaafd worden. Deze vele struiken en bomen en vooral spannende bossages op het terrein zijn in principe direct geschikt om te ‘ontdekken’, maar ze worden vooral spannender gemaakt met bijvoorbeeld gekoppelde ‘boomtorens’, warmee de bomen en het leven er omheen van dichtbij bekeken kan worden.
In deze hoek wordt een boomhut gecreëerd
In bovenstaande bomengroep worden deze gekoppelde boomtorens ingepast:
Tussen
spannende struiken voelen kinderen, maar ook dieren zich thuis.
Vlinders en vogels komen vanzelf naar een natuurrijke omgeving. Dit
zal ook gestimuleerd 
worden
door de aanplant van bepaalde soorten struiken die bepaalde dieren
aantrekken, zoals de Kleine of Wilde Tijm
(Thymus
serpyllum, afbeelding
links). Deze trekt veel vlinders aan.
Vooral in het educatieve kader is het de bedoeling om nestkasten te plaatsen om bepaalde vogelsoorten extra broedmogelijkheden te geven.
Naast het visuele (grote diversiteit aan vormen en kleuren) kunnen ook andere zintuigen worden geprikkeld, zoals in de verschillende ‘hoekjes’ die worden gecreëerd met specifieke geuren.
Deze zullen vooral te vinden zijn in de in te passen kruidentuin, maar ook door de gemengde aanplant van gevarieerde bloeiende plantensoorten die om en om per groep in bloei zullen staan. Hierdoor zijn er in elk jaargetijde altijd bloeiende planten aanwezig.
Het
plantenleven rond de aanwezige –uit te breiden- waterpartijen
zal ook een belangrijk aspect zijn.
De oevers zullen ‘natuurlijk’
worden aangelegd, zoals momenteel al in grote delen van Purmerend
wordt toegepast. Hierbij wordt vooral aandacht besteed aan de
gevarieerde begroeiing die zal ontstaan. Deze begroeiing zal ook
diverse dieren aantrekken, zoals kikkers, maar ook insecten zoals
libelle’s.
Aanwezige waterpartijen
Belangrijke aandachtspunten in het kader van de verschillende doelgroepen en veiligheid zijn:
-
Er zullen plantenbakken op 70 cm hoogte geplaatst worden voor
rolstoelers en kinderen in kinderwagens, zodat ook deze groepen
kunnen ‘ontdekken’ en waarnemen.
- Bij de de nieuwe
beplanting zal voor anti-allergische soorten gekozen worden. Er
zal vanzelfsprekend een inventarisatie gedaan moeten worden op het
terrein of er giftige planten aanwezig zijn. Deze zullen moeten
worden verwijderd.
Veiligheid
Kinderen proberen, tijdens hun spel,
steeds de grenzen van hun kunnen te verleggen. Dit heeft als
onvermijdelijk gevolg dat sommigen daarbij blauwe plekken oplopen of
hun enkels verzwikken. De kinderen hebben “het recht op blauwe
plekken”. Om dit recht te verzekeren moeten
speelterreinen
en speeltoestellen uitdagingen aanreiken, inventiviteit aanmoedigen
en steeds nieuwe
speelmogelijkheden laten ontdekken.
Dit zoeken
en aftasten en uitproberen moet echter kunnen gebeuren zonder dat de
kinderen daarbij onredelijke risico’s lopen door factoren die
zij, vanuit hun leefwereld en kennis, niet kunnen inschatten.
In de speeltuin zullen derhalve geen
toestellen worden geplaatst waarbij de hulp van volwassenen nodig is
om er veilig mee en op te kunnen spelen.
Bewegende toestellen
zullen moeten worden afgeschermd, zodat kinderen er niet per ongeluk
tegenaan kunnen lopen. Alle toestellen zullen stabiel en
onbeweeglijk zijn verankerd.
De hoeken, randen en punten van
toestellen zullen niet scherp zijn en houten toestellen en onderdelen
zullen splintervrij zijn.
Tussen de
verschillende toestellen zal genoeg ruimte zijn, zodat er royaal
tussendoor gelopen kan worden. De bodem zal voldoende
schokdempend zijn, zeker onder hoge toestellen.
De speeltuin
en speelplaatsen zullen voortdurend goed onderhouden worden, zodat
alle toestellen en bodemmaterialen steeds in goede conditie zijn.
Regels voor de plaatsing, controle, onderhoud en gebruik zijn
beschreven in het Attractiebesluit en de
Europese norm EN 1176-7 en vormen ook de basis voor het beheer.
Ook
het handboek ‘Veiligheid van Speelgelegenheden’ zal een
leidraad vormen bij de inrichting.
De toestellen voor
de jongste groep kinderen zullen in een apart gedeelte van de
speeltuin staan, zodat deze groep niet onder de voet gelopen kunnen
worden, niet in de buurt van voor hun gevaarlijke toestellen kunnen
komen en niet aan toeren beginnen waar ze nog te jong voor zijn.
Er
zijn voldoende plekjes, van waaruit met name "de kleintjes"
goed in het oog gehouden kunnen worden. Het terras en ander zitjes
zijn in de buurt van de speeltoestellen.
De
waterspeelplekken zullen niet afgeschermd worden door hekken. Hekjes
geven vaak een vals gevoel van veiligheid. Hekken zijn alleen
effectief, wanneer zij op de juiste manier geplaatst zijn, maar
geven geen 100%
veiligheidsgarantie.
Kinderen zullen altijd een
manier vinden om over een hekje heen te klimmen als zij dat
willen.
Indirect
zorgen de hekwerken ook voor problemen voor groenonderhoud. Wanneer
de hekwerken niet vrij worden gemaakt van onkruid, is er geen zicht
meer op het water. Te water geraakte kinderen worden hierdoor vaak
niet meer gezien, met alle gevolgen van dien.
Het
is onmogelijk om waterpartijen absoluut veilig te maken voor
kinderen. Veel kinderen kunnen, ondanks genomen voorzorgsmaatregelen,
vaak toch wel bij het water komen. Het water zo duidelijk zichtbaar
mogelijk houden is dan ook zeer wenselijk.
Een geleidelijk verloop
van de land-water overgang (‘flauw-taluut’), de eerder
beschreven natuurlijke oevers, wordt het makkelijk gemaakt voor
kinderen om eventueel uit het water te komen.
De speeltuin is verboden voor honden, uitgezonderd hulphonden.
Na een lange periode van plannen, wachten en bouwen kunnen de kinderen in de zomer van 2010 het terrein eindelijk bespelen en begint het 'echte' beheerwerk dan pas.
Het
beheer van de speeltuin is niet alleen een taak voor een aangewezen
beheerder, maar van het gehele bestuur en alle vrijwilligers. De
verantwoordelijkheid zal worden vastgelegd in een aantal documenten.
De beheerder zal voor het onderhoud van de speeltoestellen zorgen en
houdt een logboek bij waarin per toestel precies wordt beschreven hoe
het onderhouden is.
Op welke manier zal dit worden dit
uitgevoerd? Wat vast staat is dat er er een betaalde toezichthouder
komt. Tevens zullen er vrijwilligers
aanwezig zijn. Vrijwilligers zullen altijd een Verklaring Omtrent
Gedrag moeten kunnen overleggen.
Het
beheer blijft natuurlijk niet beperkt tot de toestellen. De
speeltuinvereniging is verantwoordelijk voor het gehele terrein, de
vrijwilligers en het gebouw.
De beheerder is verantwoordelijk voor de speeltuin openen voor
kinderen en hun ouders, het informeren van bezoekers omtrent goed
gebruik van de speeltoestellen, de kiosk, het toezicht houden op de
speeltuin en het speelgedrag van de kinderen, het onderhouden van
contacten met bezoekers, het meehelpen met en het organiseren van
activiteiten en de uitvoering daarvan, het opruimen en afsluiten van
de speeltuin.
Het
groenbeheer vormt een belangrijk aandeel in het geheel. Dit zal in
nauwe samenwerking gebeuren met de afdeling Groenbeheer van de
gemeente Purmerend en afgestemd worden op de verschillende
seizoenen.
De genoemde kruidentuin zal worden onderhouden door de
Prinsenstichting en Stichting Odeon.
De speeltuinverening zal altijd kritisch moeten blijven kijken naar de speeltuin. Wat is er goed? Wat kan beter? Alles wordt besproken met oog op verbetering van de zwakke elementen en handhaving en/of verscherping van de sterke elementen.
Bijlages ontwerptekening
Hieronder zijn een aantal impressies in een ander aanzicht en/of schets te afgebeeld van verschillende objecten, zoals die te vinden zijn op de ontwerptekening.
Impressie ingang met stadspoorten Purmerend
Impressie klimtorens en loopbrug
Kruiptunnels in
kunstmatige heuvel
burcht op heuvel,
‘Slot Purmersteyn’
Loopbrug over waterpartij
veel water: "grachten"
In het ontwerp zijn tevens opgenomen:
- 2 parkeerplaatsen voor gehandicapten
een wandelpad door en om de speeltuin; gedachte hierachter is dat ouders met kleine kinderen een rondwandeling door de tuin kunnen maken
een zand-/waterspeelplaats; deze is ook toegankelijk gemaakt voor minder validen en rolstoelgebruikers
een picknick-hoek
eilanden, speeldorp en diverse kruiptunnels
panna-kooi, gesitueerd in de
buitenhoek van de speeltuin
S
peeltuin
vereniging “De Speelkraam”, Secretariaat: Ds. M.L.
Kingweg 7, 1444 EA Purmerend
Telefoon: 0299- 413521,
www.speelkraam.nl,
E-mail: info@speelkraam.nl,
KvK-nummer:
371336821